Mocne i słabe strony kampanii kandydatów

Prezydencka kampania wyborcza zbliża się ku końcowi. Kandydaci ostatnie godziny poświęcają na bezpośrednie spotkania z wyborcami. Pora zatem na krótkie podsumowanie mocnych i słabych stron kampanii obu kandydatów.

Kampania Bronisława Komorowskiego – mocne strony

1. Debaty

Prezydent nadzwyczaj dobrze wypadł w obu debatach. W pierwszej, zorganizowanej przez TVP 1, wręcz znokautował pretendenta. W drugiej debacie tak dużej różnicy między kandydatami nie było widać, niemniej jednak jej zwycięzcą także był prezydent Komorowski. W obu starciach przewagę dały mu przede wszystkim wiedza, doświadczenie i pewnie też obycie w tego typu sytuacjach.

2. Kandydat po pierwszej turze wyborów

Ewidentnie przebudzenie, wręcz reaktywacja. Szok, który prezydent musiał przeżyć, gdy ogłoszono sondażowe wyniki pierwszej tury, musiał być znaczny. Doprowadziło to do zmian w jego kampanii z formy dość statycznej na bardziej dynamiczną, otwartą. Niestety tak szybkie zmiany pociągały ze sobą groźbę błędów, których prezydent nie uniknął.

Słabe strony

1.      Kandydat przed pierwszą turą wyborów

Absolutnie nijaki, pozbawiony cienia charyzmy i czegoś co mogłoby być odebrane jako wola walki. Tak jakby on i jego sztab zostali zahipnotyzowani sprzyjającymi wynikami sondaży. Skończyło się to przegraną z kandydatem, któremu jeszcze kilka miesięcy temu nie dawano praktycznie żadnych szans.

2.      Spoty wyborcze

Zbyt późno wprowadzono spoty kontrastowe / negatywne. Pierwszy spot kontrastowy, ten dotyczący in vitro (Wybierz prezydenta Polaków nie ich sumień: https://www.youtube.com/watch?v=qmTv2aQJeg0), pojawił się dopiero na tydzień przed pierwszą turą wyborów (5.05.2015), kiedy w sztabie musiały pojawić się już pierwsze oznaki paniki związanej z malejąca różnicą między kandydatem popieranym przez PiS a Bronisławem Komorowskim. Pierwszy spot negatywny (To nie sen - za Dudą stoi Kaczyński. Idź na wybory: https://www.youtube.com/watch?v=CRdd97sxGG8) dopiero dwa dni później (7.05.2015). Wskazuje to na zbyt wielkie zaufanie sztabu do siły pozytywnych materiałów wyborczych i nie docenienie roli i znaczenia tych o charakterze negatywnym.

Zastanawia także pomysł wykorzystania w reklamie skierowanej do młodych osób zdjęć z czasów, kiedy Bronisław Komorowski walczył o wolność kraju (https://www.youtube.com/watch?v=HLEcEWKiZ_8). W moim przekonaniu tego typu zabieg mógł wręcz zniechęcać tą grupę wyborców do głosowania na kandydata. Uwypuklał bowiem różnicę pokoleniową między nim a nimi. 

Pozostałe spoty zostały wykonane poprawne, lecz bez szczególnie ciekawych czy nowatorskich rozwiązań. Takich, które dawałyby szansę na przyciągnięcie uwagi odbiorców. 

3. Brak reakcji na zmieniającą się sytuację społeczną

Kampania wyglądała tak jakby oparto ją na przekonaniach członków sztabu i zwolenników PO, a nie na solidnym rozpoznaniu społecznych oczekiwań. Stad też konieczne okazały się gwałtowne modyfikacje w planach i deklaracjach kandydata po pierwszej turze wyborów. Zmiany, które nie zostały najlepiej odebrane przez elektorat. Uznano je za zwyczajnie nieszczere.

4. Brak umiejętności wchodzenia w bezpośrednią interakcję z wyborcami
Umiejętność, której brak szczególnie uwypukliły działania sztabu Bronisława Komorowskiego po pierwszej, przegranej dla niego turze wyborów. Kandydat nakłoniony do opuszczenia Belwederu w krótkim czasie popełnił trzy poważne błędy, które uczyniły z niego gwiazdę internetu. (Patrz wpis: http://fragmentyrzeczywistosci.blogspot.com/2015/05/kilka-spostrzezen-przed-finalnym.html).   

Kampania Andrzeja Duda – mocne strony

1.      Medialność

Andrzej Duda został świetnie przygotowany pod kątem wystąpień publicznych i medialnych. Zwłaszcza takich, w których otoczony jest przez zwolenników. Gorzej niestety radził sobie w bezpośrednim starciu. Jest to jednak rzecz do „przepracowania”. Widać to zresztą było już podczas drugiej debaty prezydenckiej, w której kandydat wykazał się znacznie większą odpornością psychiczna na ataki Bronisława Komorowskiego, niż w pierwszym bezpośrednim starciu.

2.      Kontakt z wyborcami

Olbrzymi atut 42 letniego prawnika. W bezpośrednim kontakcie z wyborcami czuje się świetnie – jest naturalny, bez trudu nawiązuje kontakt. Wydaje się świetnie rozumieć ludzi i dobrze czuć się w ich otoczeniu. Oni też wydają się darzyć go zaufaniem. Dzięki temu ich pozytywne reakcje na kandydata wyglądają wiarygodnie i przekonująco (brak efektu nienaturalności, charakterystycznego chociażby dla niektórych materiałów wyborczych obecnego prezydenta).

3.      Spoty wyborcze

Jedna z najlepiej poprowadzonych kampanii reklamowej w świecie polskiej polityki. Spot wyborczy Przyszłość ma na imię Polska to małe arcydzieło. Świetny pomysł na przygotowanie spotu stylizowanego na orędzie prezydenckie, wyemitowanego przed pierwszą turą wyborów. Pozwalał on wyborcom oswajać się z wizją nowej głowy państwa. Także spoty negatywne, te odwołujące się do uczucia lęku, skonstruowane zgodnie z zasadami.

4. Działania on-line
Świetnie przygotowana i prowadzona strona internetowa. Łatwy i przyjazny interfejs zachęcający do zapoznania się z zawartymi tam informacjami. Stojące na wysokim poziomie działania w mediach społecznościowych. Wzorzec, który obecnie będzie prawdopodobnie wyznaczać standardy dla innych polityków.

Słabe strony

1.      Językowy „egotyzm” kandydata

Nadużywanie zaimka ja w wypowiedziach mocno razi. Zwłaszcza, że zdania, które kandydat wypowiada, potwierdzają formą, że są w nich zawarte wyłącznie jego myśli / refleksje. To nadużywanie zaimka ja było bardzo widoczne podczas obu debat i negatywnie wpływało na odbiór polityka.

2.      Mowa ciała

Z jednej strony mocna strona Andrzeja Dudy, dająca mu przewagę nad wieloma innymi politykami. Z drugiej, ze względu na pewną schematyczność i teatralność, rodząca u odbiorcy poczucie braku szczerości. Przecież w końcu nie wszystkie rzeczy, o których ten polityk mówi są olbrzymiej wagi. A na to bardzo często wskazują jego gesty.  (Na kwestię błędów w obszarze gestykulacji słusznie zwrócił uwagę prof. Wiesław Godzic: http://www.tokfm.pl/Tokfm/1,103087,17961634,Debata_prezydencka_2015___Mecz_byl_remisowy__ale_w.html).

Debata i w zasadzie wszystko jasne

W niedzielny poranek, kiedy opublikowałem ostatni wpis na blogu zatytułowany Kilka spostrzeżeń przed finalnym głosowaniem, byłem przekonany, że jeżeli pójdę na wybory, to oddam pustą kartkę albo zagłosuję na Andrzeja Dudę. Nie abym był zwolennikiem Prawa i Sprawiedliwości. Po prostu z dwójki kandydatów wydał mi się on w całej dotychczasowej kampanii zwyczajnie bardziej przekonujący. I przez to bardziej zasługującym na mój głos.

Co ciekawe spodziewałem się także, że mająca się odbyć wieczorem debata pogląd ten jedynie ugruntuje. Zwycięzcą w moim odczuciu mógł zostać wyłącznie dobrze prezentujący się w mediach, energiczny Andrzej Duda. I gdybym tylko miał możliwość postawienia pieniędzy w zakładzie o to, kto wygra telewizyjne starcie, bez wahania postawiłbym na przeciwnika obecnego prezydenta.

Debatę wygrał Bronisław Komorowski. Wykazał w niej, że jest politykiem zupełnie innego formatu niż Andrzej Duda. Osobą znacznie bardziej świadomą, zdecydowaną, konkretną. Człowiekiem mającym w sobie (wciąż) spore pokłady sił, potrafiącym walczyć. Pełnokrwistym liderem.

Duda przystąpił do starcia zwyczajnie stremowany i napięcie to towarzyszyło mu praktycznie przez całe 80 minut spotkania. Mówił ogólnikami. Jeżeli musiał się bronić, to czynił to nieudolnie (reakcja na pytanie o „blokowanie” etatu na uczelni jest tego najlepszym przykładem). Co nie znaczy, że nie walczył. Niestety w tego typu konfrontacji wyuczone formułki wzmocnione wystudiowanymi gestami nie pozwalają jeszcze na odniesienie zwycięstwa.

Zwłaszcza, gdy dodatkowo zawiódł sztab i nie przygotował wystarczająco dobrych pytań. Takich, które pozwoliłyby na przygwożdżenie oponenta. Jak przecież można pytać prezydenta o służbę zdrowia (to obszar, za który odpowiedzialność spoczywa na rządzie), i magistra historii (takie wykształcenie ma Komorowski) o kwestie typu Jedwabne?

Właśnie zapoznałem się odpowiedziami kandydatów na pytania zawarte w kwestionariuszu wyborczym przygotowanym przez portal gazeta.pl i mamprawowiedziec.pl (http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,144685,17946165,Komorowski_i_Duda_odpowiadaja_na_nasze_pytania__POROWNAJ.html#MT). 

Pytania dotyczyły kwestii politycznych, np. przekazywania broni Ukrainie, oraz światopoglądowych (stosunku do in vitro, związków partnerskich i konwencji antyprzemocowej).

W sprawach politycznych, zwłaszcza tych dotyczących bezpieczeństwa kraju, obaj politycy mówią praktycznie jednym głosem. W odniesieniu do polityki wewnętrznej stawiają na rozwiązania socjalne, o charakterze populistycznym. 

Wyraźne różnice pojawiają się dopiero przy kwestiach światopoglądowych. I właśnie one zadecydowały o moim najbliższym niedzielnym wyborze. 

Kilka spostrzeżeń przed finalnym głosowaniem

Jeszcze trzy miesiące temu byłem pewien, że planowane na maj 2015 roku wybory prezydenckie to czysta formalność. Zwycięzcą – jak mi się wydawało – mógł zostać tylko jeden kandydat – cieszący się olbrzymim społecznym zaufaniem (78% w styczniu 2015: http://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/bronislaw-komorowski-ponownie-liderem-rankingu-zaufania,508569.html), urzędujący Prezydent RP – Bronisław Komorowski. Osoba, na którą jeszcze w grudniu 2014 roku głos chciało oddać 56% uprawnionych do głosowania polaków (http://polska.newsweek.pl/sondaz-prezydencki-poparcie-dla-bronislawa-komorowskiego-newsweek-pl,artykuly,353417,1.html).

W tym samym przecież czasie na jego najpoważniejszego konkurenta – popieranego przez Prawo i Sprawiedliwość Andrzeja Dudę – zdecydowanych było zagłosować mniej niż 20% dorosłych obywateli kraju (http://polska.newsweek.pl/sondaz-prezydencki-poparcie-dla-bronislawa-komorowskiego-newsweek-pl,artykuly,353417,1.html). Nie wydawał się zatem stanowić poważnego zagrożenia dla lidera badań opinii publicznej.

Pierwsza tura wyborów zakończyła się jednak porażką urzędującego prezydenta. Stanowiło to praktycznie dla wszystkich olbrzymie zaskoczenie. Zwłaszcza w kontekście przedwyborczych wyników sondaży. Te od pewnego czasu wskazywały, że konieczna będzie „dogrywka” i bezpośrednia walka o fotel prezydenta. Nigdy jednak liczby w nich podawane nie sygnalizowały nawet możliwości wygrania I tury i całych wyborów przez innego kandydata, niż tego popieranego przez Platformę Obywatelską Bronisława Komorowskiego.

Za tydzień druga tura. Tym razem sondaże wskazują na rosnącą przewagę triumfatora pierwszej odsłony – Andrzeja Dudę. Czy wygra z obecnym prezydentem? Trudno powiedzieć. Bezsprzecznie jest to jednak obecnie najbardziej realny scenariusz. I nie dlatego, że tak wynika z badań opinii publicznej, obciążonych – jak się przecież mogliśmy przekonać – sporym marginesem błędu. Po prostu kampania wyborcza Bronisława Komorowskiego jest w dalszym ciągu prowadzona równie „umiejętnie” jak przed I turą głosowania. A to nie wróży wyborczego sukcesu.

Już po ogłoszeniu wstępnych, sondażowych wyników głosowania z 10 maja, Prezydent RP odczytał z kartki przemówienie, które pokazało, że nie ma klarownego, przekonującego pomysłu na swoją prezydenturę i chyba także na Polskę (polecam analizę tego przemówienia autorstwa dr hab. Jacka Wasilewskiego: http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114871,17896700,Profesor_retoryki_ocenia_slowa_Komorowskiego___Z_takim.html). Nie ma też koncepcji jak wokół swojej osoby budować wspólnotę.  I jak przekonać do siebie tych, którzy głosowali na innych kandydatów. 

(Zapowiedzenie dzień później ogólnopolskiego referendum w sprawie m.in. JOW-Ów tylko wpisuje się w tą mało zgrabną retorykę. Ostatecznie przecież Bronisław Komorowski miał bez mała 5 lat na aktywne włączenie się w budowę Polski obywatelskiej).  

W tym samym czasie Andrzej Duda podziękował tym, którzy zapracowali na jego wyborczy sukces (brawa należą się wam, bo to Wasza praca). Podziękował wyborcom za ich istotny wkład w demokrację (gorące podziękowania dla tych wszystkich, którzy wzięli udział w wyborach, bo to niezwykle ważne, żebyśmy czcili Naszą demokrację poprzez udział w akcie wyborczym). Umiejętnie zwrócił się także do swoich konkurentów, zyskując w ten sposób realną szansę na zdobycie przychylności ich elektoratu: Jestem pewien, jestem pewien, że ich kandydowanie podyktowane było przede wszystkim miłością do ojczyzny, ale także chęcią naprawy Rzeczypospolitej. Bo każdy z nich miał program, i każdy mówił o tym, że w Polsce potrzebna jest naprawa w tak wielu dziedzinach i zmiana. I dlatego w tych wyborach startowali. Dziękuję im za to, bo jestem przekonany, że zrobili to właśnie z woli naprawy Polski. A to dla mnie oznacza miłość do ojczyzny. Nie mam co do tego żadnych wątpliwości, dlatego z całego serca dziękuję. Dziękuję za tą rzetelną i uczciwą konkurencję. To dla nich brawa.

A w dniu następnym, od wczesnych godzin porannych, dalej pracował na swój wyborczy sukces, m.in. częstując kawą spieszących się do pracy warszawiaków.  

Ostatnie dni kampanii to pasmo kolejnych wizerunkowych potknięć prezydenta, wzmocnionych błędnymi decyzjami jego sztabu. Zaczęło się od wspomnianej zapowiedzi referendum. Pomysłu zbyt nagłego i nerwowego, aby mógł kogokolwiek przekonać do szczerych intencji Bronisława Komorowskiego.

Później oficjalnego poparcia kandydatowi udzielił były Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski. Symboliczne wsparcie, które paradoksalnie może odstręczyć od kandydata PO niektórych dotychczasowych wyborców. 

(Oceniając to posunięcie należy pamiętać, że Aleksander Kwaśniewski nie jest już marką polityczną, której poparcie stanowi gwarancję jakiegokolwiek sukcesu. Udowodniły to chociażby ostatnie wybory do europarlamentu).

Kolejnym błędem była decyzja o rozpoczęciu bardziej bezpośredniej kampanii, analogicznej do tej prowadzonej przez konkurenta. W tym celu „wyprowadzono” kandydata z Belwederu i postawiono naprzeciwko potencjalnych wyborców. 

Niestety Bronisław Komorowski nie najlepiej radzi sobie w bezpośrednim kontakcie z ludźmi (chyba, że są  to jego zwolennicy). Jego reakcje na ich troski, obawy czy oczekiwania ewidentnie to podkreślają.

I tak zamiast wykazać zainteresowanie problemem, z którym obywatel się do niego zwraca, czyli przede wszystkim zatrzymać się i uważnie go wysłuchać, idzie dalej: https://www.youtube.com/watch?v=1O6ydRD8tgk. 

Zamiast wyrazić współczucie osobie niepełnosprawnej, próbuje żartować: https://www.youtube.com/watch?v=NUE26o1Oh3Y. 

Zamiast zaproponować wsparcie personalne swoich doradców osobie borykającej się z trudną sytuacją materialną, sugeruje jedynie większą zaradność:  https://www.youtube.com/watch?v=qV6gn9dT2Uw.

Próbując w ten sposób przekonać do siebie społeczeństwo, kandydat jedynie traci. Zwłaszcza, że w tego typu sytuacjach media, a zwłaszcza Internet, są bezlitosne (vide: liczne materiały na temat tzw. „suflerki” prezydenta).

Mamy zatem starcie  dwóch postaci. Medialnego, naturalnego, świetnie nawiązującego kontakt z wyborcami Andrzeja Dudy i wyglądającego na lekko zdezorientowanego rozwojem sytuacji obecnego Prezydenta RP. Pierwszy z nich wysyła czytelny komunikat, że wie po co startuje (chce przede wszystkim radykalnej zmiany). Drugi przedstawia mglistą wizję jakiejś kontynuacji, czyli czegoś co zwłaszcza dla młodych polaków przestało mieć jakikolwiek powab atrakcyjności (stąd tak dobry wynik Pawła Kukiza). Pierwszy stara się przekonać do siebie wyborców. Drugi zachowuje się tak, jakby kolejna kadencja należała mu się z urzędu. Nietrudno zatem zgadnąć, która strategia daje większą szansę na odniesienie finalnego sukcesu.

Najnowsze hasło wyborcze Bronisława Komorowskiego brzmi Komorowski – prezydent naszej wolności. Według profesora Radosława Markowskiego to bardzo dobre hasło (http://wpolityce.pl/polityka/244591-komorowski-prezydentem-naszej-wolnosci-chwyci-profmarkowski-to-bardzo-dobre-haslo-dr-kotras-z-pewnoscia-nie-uwiedzie). Jego zdaniem uwypukla, za jakim państwem się opowiemy. Czy będziemy glosować za państwem wolności, którego gwarantem jest obecny prezydent, czy państwem ideologicznym. Państwem rządzonym przez prezydenta, który będzie nim kierował pod dyktando partii. Państwa, które dyryguje gospodarką, obywatelem, które chce zrobić system edukacyjny pod swoją ideologię.

Nie potrafię podzielić tego osądu. Po pierwsze nie odnoszę automatycznie treści, które hasło niesie do sporu o ideologiczną wizję kraju (choć oczywiście spór ten ma ewidentnie miejsce). Wynika to ze zbyt małego nacisku jaki na tą kwestię położono w samej kampanii (aspekt ten uwypuklony został dopiero tuż przez I turą wyborów). 

Po drugie w prezydenturze Bronisława Komorowskiego także dostrzegam pewne ukierunkowanie. 

Po trzecie konstrukcja prezydent naszej wolności oznacza dla mnie zawłaszczenie przez kandydata pewnej kategorii, do której nie ma on wyłącznego prawa. Przy całym szacunku dla jego dokonań jako opozycjonisty i roli jaką odgrywał w ostatnich 25 latach historii Polski.

 

Behawioralna afektywna neurolingwistyka, czyli o języku sztuki współczesnej

Nie jestem krytykiem sztuki. Nie znam się szczególnie dobrze na współczesnych jej odmianach (no może poza filmem). Nie potrafię zrozumieć wszelkich, być może nawet większości jej niuansów. Znam się jednak odrobinę na języku i rozumiem znaczenie niektórych pojęć. Pozwala mi to na czytanie ze zrozumieniem określonych tekstów. Niekiedy także tych, które sztukę współczesną wyjaśniają. Choć – muszę przyznać – czasem nie jest to łatwe.

Z jednym z ciekawszych tekstów z tego obszaru spotkałem się na stronie koszalińskiej Galerii Scena (dziękuję panu Krzysztofowi Urbanowiczowi na zwrócenie nań mojej uwagi).

Dotyczy on wydarzenia artystycznego, zatytułowanego „Affective Ciemna” (https://galeriascena.wordpress.com/2015/01/24/michal-brzezinski-affective-cinema-2/).

Pod tym hasłem kryje się performance Michała Brzezińskiego ukazujący działanie kinematograficznego instrumentu (kinematograficzny – służący rejestrowaniu ruchu dowolnego obiektu – P.S.), który tworzy audiowizualny spektakl na podstawie informacji przesyłanych miedzy artystą a drobnoustrojami, a także pomiędzy rośliną (kwiatem) a ciałem performera. 

(Nie będę ukrywał, że sama koncepcja wydała mi się niezwykle urzekająca. Oto artysta podejmuje się nawiązać relację komunikacyjną z bytami, które zawsze wydawały mi się umiarkowanie do tego predestynowane. Poza oczywiście ich ingerencja w ciało człowieka lub człowieka w ich rzeczywistość, np. za pomocą antybiotyków, czy banalnej konewki. Ale już wiem, że się myliłem).

Cały proces komunikacji odbędzie się z wykorzystaniem techniki. Mianowicie Performer za pomocą swojego głosu przekształca pole elektromagnetyczne pod mikroskopem i aktywuje ruchy mikrobów. A następnie Dane zbierane przez mikroskop USB oraz analogowo-cyfrowy przetwornik mierzący pole elektryczne rośliny zostają przekształcone w obraz i dźwięk. Dzięki temu zobaczymy efekt wizualny komunikacji pomiędzy tak różnymi formami życia, jak ludzie, rośliny i na przykład ameba. (Mam nadzieję, że pomimo zmiany kolejności zdań dobrze całą procedurę przybliżam).  

Niestety, prawdopodobnie nie uda się w ten sposób ustalić, czy muzyka stanie się uniwersalnym językiem komunikacji między afektami rozmaitych gatunków. Nie będzie można też uzyskać pewności, czy mikroby usłyszą to samo, co osoby biorące udział w performance, choć teoretycznie usłyszą to samo, co uczestnik spektaklu.

Działanie Brzezińskiego zostało określone w tekście mianem kreatywnego wprowadzenie na teren informatyki, biosemiotyki i neuronauki (trudno się z tym nie zgodzić), które wpisuje się w nurt sztuki interaktywnej, software artu, bio artu i hacktywizmu. (Czytając to odniosłem wrażenie, że w ostatnich kilkunastu latach powstało więcej terminów próbujących określić nowe przejawy sztuki, niż przez cały wcześniejszy okres historii człowieka).

Wyjaśniono także, że ten rodzaj eksperymentalnej aktywności artystycznej przełamuje tradycyjny, romantyczny model artysty. I chyba można uznać, że sporo w tym racji. Ostatecznie romantyczny artysta spierał się z Bogiem. Tu spór może być toczony ewentualnie z amebą. A to oznacza jednak jakiś przełom. Choćby jakościowy. (Kwestię tą poruszyłem już wcześniej, podczas dyskusji na facebookowym profilu red. Andrzeja Mielcarka).

Z tekstu dowiadujemy się także o różnicach między artystą a naukowcem. Stanowią je przede wszystkim różnice warsztatowe i metodologiczne (sic!). Sama zaś metoda charakteryzująca działanie performera określona zastała mianem behawioralnej afektywnej neurolingwistyki (pogrubienie – P.S). Artysta w ten sposób sprawdza działanie lub nie-działanie pewnych mechanizmów komunikacyjnych wykorzystując do tego maszynerię informatyczną. Jeśli komunikacja jest rzeczywiście komunikacją zostanie zweryfikowana zewnętrznymi mechanizmami i procedurami. O tym jakimi dokładnie mechanizmami i procedurami weryfikacja się odbędzie już się nie dowiadujemy.

Na zakończenie opisu czytamy: Performance “Affective Cinema” jest więc okazją zarówno do zabawy, jak i przy odrobinie autorefleksji, do poznania i praktycznego doświadczenia nowej koncepcji humanistyki i nowej postawy twórczej która wyrosła ze sztuki mediów, a ściśle ze sztuki interaktywnej.

Moim zdaniem ten ostatni akapit powinien być jedynym, który wydarzenie to opisuje (być może usunąłbym z tego fragmentu jeszcze słowa nowa koncepcja humanistyki). Prawdopodobnie jednak wówczas całkiem ciekawy koncept straciłby całą wartość w oczach niektórych miłośników sztuki współczesnej i jej krytyków. Wartość, która obecnie płynie nie tyle z dzieła, czy nawet aktu tworzenia, co uzupełniającej go nic-nie-wyjaśniającej eksplikacji. Takiej, które sprawi, że przeciętny odbiorca będzie musiał albo przyznać się do swojej bezradności w kontakcie ze „sztuką” (czytaj: niekompetencji i / lub głupoty), albo udawać, że to wszystko rozumie. Zamiast uświadomić sobie, że pewnych rzeczy po prostu zrozumieć się nie da.  

Oświadczenie rzecznika szpitala. Kilka uwag

Wybuchł konflikt wokół warunków na oddziale dziecięcym koszalińskiego szpital. Młode matki, chcąc przebywać ze swoimi dziećmi na oddziale, muszą godzić się na – delikatnie mówiąc – spartańskie warunki. Mamy młodych pacjentów nie narzekają na pielęgniarki. Nie krytykują lekarzy. Oburzają się wyłącznie na sytuację, która zmusza je do koczowania przy łóżkach, na których leżą ich pociechy.

W związku z tym, że obecnie spór ten stał się konfliktem medialnym, szpital wystosował oświadczenie. Ze względu na fakt, że ma ono interesującą konstrukcję i wymowę pozwolę je sobie krótko przeanalizować. (Oświadczenie dostępne na stronie internetowej: http://www.gk24.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20150204/KOSZALIN/150209889, 4.02.2015).

Pierwsza rzecz, która rzuca się w oczy to przyjęta przez szpital postawa wobec konfliktu. Można ją w skrócie określić jako mieszankę kilku rozwiązań. Żadne z nich nie ma jednak na celu przyjęcia odpowiedzialności placówki za zaistniała sytuację (w zamieszczone w oświadczeniu słowa o nie odżegnywaniu się od odpowiedzialności, po których następuje swoisty atak na najbliższych pacjentów, trudno jakoś uwierzyć), ani nie wskazuje na gotowość szukania pozytywnego rozwiązania.

W oświadczeniu podkreśla się zatem wysoką jakość świadczeń realizowanych w koszalińskim szpitalu: 1. Misją naszego szpitala jest leczenie i otaczanie opieką pacjentów. Uważamy, że jako placówka zatrudniająca ponad 1600 osób wywiązujemy się z tego na wysokim poziomie. 2. Warto też zastanowić się nad tym dlaczego przyjeżdżają do nas pacjenci z całego regionu /…/ Naszym zdaniem wynika to z wysokiej jakości świadczonej opieki w naszym szpitalu. 

Po drugie wskazuje się w nim na sukcesy szpitala na polu inwestycyjnym: Proces modernizacji kolejnych oddziałów postępuje systematycznie. Przywołuje się także tego dowody: 1. W ostatnich kilku latach z własnych funduszy wydaliśmy na inwestycje ponad 40 milionów złotych. 2. jako jedyny szpital pozyskujemy środki pozabudżetowe i to w niemałej, bo około 85-milionowej wysokości. 3. Stworzyliśmy od podstaw oddział udarowy, oddział diabetologiczny, onkologiczny i neurochirurgiczny.

Po trzecie próbuje się zaistniałą sytuację wytłumaczyć czynnikami zewnętrznymi, niezależnymi od placówki. Przede wszystkim wskazując na nie najlepsze zasady finansowania służby zdrowia. Regulacje zmuszające władze szpitala do pozyskiwania środków na modernizację z funduszy marszałkowskich i unijnych. Środki inwestycyjne pochodzą z budżetu organu założycielskiego - Urzędu Marszałkowskiego województwa zachodniopomorskiego lub funduszy unijnych, np. Regionalnego Programu Operacyjnego. W ciągu ostatnich kilku lat regularnie informowaliśmy nasz organ założycielski o pilnej potrzebie modernizacji pionu dziecięcego. Informowaliśmy o sytuacji i przedstawialiśmy kosztorys tych prac.

Po czwarte wskazuje się na jakoby ważniejsze z perspektywy społecznej kwestie niż podniesienie standardu w obszarze, który stał się zarzewiem sporu: Czy właściwym wyjściem byłoby, abyśmy kosztem sal dla chorych dzieci powiększyli bazę hotelową?! Sądzę, że nie zyskalibyśmy aprobaty społecznej dla takiego działania. 

Po piąte zarzuca się tym, którzy upublicznili informacje o sytuacji na oddziale manipulację przekazem: obraz trudności lokalowych przesłany do mediów jest w naszej ocenie częściowo zmanipulowany przez rodziny najmłodszych pacjentów i świadczy, niestety, o ich kulturze bycia. Następnie podaje się przyczyny zniekształcenia obrazu: bałaganiarstwo opiekunów (nie korzystanie z szafek na oddziale), i ułatwianie sobie przez nich wyjścia na papierosa (stąd odzienie zewnętrzne, które powinno trafić do szatni, wieszane jest na stojakach pod kroplówki).  Z powodu tego zniekształcenia oddany pacjentom personel szpitala czuje się głęboko urażony. Stał się on bowiem ofiarą wykreowanego, nieprawdziwego wizerunku.

Mamy zatem do czynienia z oświadczeniem, w którym szpital broni przyjętej przez siebie polityki. Rozwiązania, którego w tym konkretnym przypadku obronić się zwyczajnie nie da. Nikogo bowiem, kto widział zdjęcia oddziału dziecięcego nie będzie interesował fakt modernizacji pozostałej części szpitala. Podobnie nie będzie rozważał dylematu „krótkiej kołdry”. O ile bowiem ten pierwszy obraz chwyta za serce, to drugi, przywołany przez rzecznika, jest z obszaru statystyki.

Dodatkowo irracjonalnie próbuje się w oświadczeniu winą za upubliczniony wizerunek obarczyć najbliższych małych pacjentów (za zmanipulowanie obrazu oddziału). Szansa, że taką perspektywę przyjmą media jest w zasadzie zerowa. W konfliktach człowiek kontra instytucja media muszą mieć istotny powód, aby stanąć po stronie instytucji. Tu taki czynnik się nie pojawia. 

Można zatem uznać, że oświadczenie jedynie zintensyfikuje konflikt. Brakuje w nim zwykłej empatii i próby szukania pozytywnego, chociażby doraźnego rozwiązania. A jak twierdzą T. Herrling i I. Schenkler, autorzy książki „Relacje z mediami”, przyjęcie takiej strategii jest zwyczajnie najrozsądniejsze. Daje bowiem szansę na wyjście z kryzysu. Szpital wybrał inne rozwiązanie. Takie, na którym może jedynie stracić. 

Koszalińskie MZK. Wpis drugi.

Drugi, zapewne ostatni wpis dotyczący koszalińskiego MZK, rozpocznę od dwóch fragmentów wypowiedzi pani redaktor Jolanty Stempowskiej. Mianowicie w dyskusji na facebook’owym profilu Jacka Wezgraja stwierdziła, że w dniu 2.01.2015, w którym to koszaliński przewoźnik „uczynił” z piątku sobotę (zmiana rozkładu jazdy na sobotni) była w pracy. W tym czasie Do nikogo dodzwonić się nie można było, bo ludzie mieli wolne. Na parkingu przy redakcji stały cztery auta na krzyż. Zadała w związku z tym pytanie o charakterze – jak rozumiem – retorycznym: odpowiedzmy sobie na pytanie: czy wolimy kursowanie pustych autobusów zgodnie z rozkładem dnia roboczego, czy też ich ograniczenie do niezbędnej ilości dnia świątecznego. 

Prawdopodobnie jak większość osób wolę ograniczenie ilości kursów do niezbędnego minimum, niż widok pustych, czyli nierentownych autobusów. Pytanie tylko, gdzie to niezbędne minimum przebiega? Dla osób poruszających się samochodem zapewne w pobliżu zera (chyba, ze im się auto zepsuje, wówczas chętnie uruchomiliby przynajmniej kilka superszybkich połączeń). Dla innych może to być znacznie większa liczba. Większa nawet niż ta, którą MZK realizuje w dni powszednie. Zwłaszcza jeżeli chodzi o kursy wieczorne.

Odnośnie zaś pierwszej części wypowiedzi, to postrzeganie aktywności zawodowej mieszkańców ponad stutysięcznego miasta i ich zapotrzebowania na usługi komunikacji miejskiej przez pryzmat wykonanych przez siebie telefonów, tudzież ilości aut przed redakcją może być mocno mylące. Zwłaszcza, że jakoś szczerze wątpię, aby telefony, które pani redaktor wykonywała w tym dniu były próbą łączenia się z pracownikami sklepów czy hal produkcyjnych korzystających lub mogących korzystać z usług MZK. Choć oczywiście tego nie wykluczam.

(Zanim przejdę do cen biletów od razu zaznaczę, że pani Stempowska w swoim kolejnym wpisie wyraźnie zaznaczyła, że jest za tym, aby autobusy jeździły tam, gdzie są pasażerowie, oraz, że sama dyskusja skłania ją do wniosku, że przydałaby /…/ się w mieście debata na temat funkcjonowania MZK).

Ceny biletów

W poprzednim wpisie zasygnalizowałem, że ceny biletów MZK w Koszalinie są zwyczajnie zbyt wysokie. I miałem na myśli przede wszystkim bilety jednorazowe, choć także ceny tych okresowych do najniższych nie należą. (W Krakowie bilet miesięczny na wszystkie linie autobusowe i tramwajowe w pierwszej strefie kosztuje 94 zł http://mpk.krakow.pl/pl/bilety2/cenniki-biletow-okresowych/, w Koszalinie 100 zł http://www.mzk.koszalin.pl/images/stories/galeria/wczoraj-dzis/2/Cennik_bilety_okresowe.jpg. Przy czym w Koszalinie jest piętnaście linii dziennych http://rj.mzk.koszalin.pl/rj/. W stolicy Małopolski pasażerowie mają do użytku dziewiętnaście linii tramwajowych dziennych i trzy nocne, oraz kilkadziesiąt linii autobusowych dziennych i kilka nocnych: http://mpk.krakow.pl/pl/page-f3044045/).

Stosunkowo wysoka cena biletów może być powodem rezygnacji wielu koszalinian z korzystania z usług przewoźnika, szczególnie tych, którzy mają do pokonania stosunkowo niewielki dystans. Podobnie może być z tymi, dla których fakt zaoszczędzenia kilku złotych ma jednak znaczenie. I zapewne liczba tych osób wzrasta nie tylko z nastaniem ciepłych dni, ale także z wprowadzeniem kolejnej podwyżki biletów (a przynajmniej sytuacja taka wydaje się bardziej prawdopodobna niż odwrotny scenariusz). Zwłaszcza, że ceny biletów mogły już dawno przekroczyć akceptowalny poziom.  

(Dla mnie poziom akceptowalny za bilet jednorazowy normalny w Koszalinie to 2.50 zł. Dla studentów, z którymi o tym rozmawiałem, było to około 2.00 zł).

Oczywiście, czy tak jest w rzeczywistości, mogą rozstrzygnąć tylko kompleksowe badania.

I powinny być one szybko przeprowadzone. Chyba, ze jedynym pomysłem na zapewnianie „rentowności” przedsiębiorstwa jest cykliczne podnoszenie cen usług. Ta droga prowadzi jednak w zasadzie donikąd (ewentualnie do utrzymania status quo). Pamiętać przecież trzeba o tym, że czynników odciągających ludzi od jazdy autobusami jest coraz więcej (niskie ceny samochodów, utrzymujące się na stosunkowo niskim pułapie cenowym usługi firm taksówkarskich, moda na poruszanie się rowerami po mieście, nowe ścieżki rowerowe, itp.).

Brak alternatywnych form biletów

Średnio jeżdżę autobusem od 2 do 4 razy dziennie. W większości przypadków pokonuję od 3 do 5 przystanków. Choć – jako umiarkowany miłośnik spacerów – zdarza mi się też jechać na krótszych dystansach. Zwłaszcza, gdy mam torbę pełną zakupów, czy innych ciężkich rzeczy. Co miesiąc udaję się na „peryferia” Koszalina (stacja benzynowa na pętli autobusowej przy ul. Władysława IV), gdzie zakupuję bilet miesięczny, lub, w okresie wakacyjnym, na ½ miesiąca. Wówczas zdarza się, że po tym jak straci on swoją ważność przez kilka dni jeżdżę na biletach jednorazowych. Najczęściej decyduję się wtedy na bilet 24 godzinny (cena 10.00 zł), ewentualnie rezygnuję z częstszej jazdy autobusem. Bilet za 2.90 uważam za zbyt drogi, aby opłacało mi się go zbyt często kupować.

Zapewne sytuacja byłaby nieco inna, gdyby pojawiły się inne bilety czasowe, na przykład 10, 25, 40/50 minutowe. Oczywiście w sensownej cenie (zaryzykuję: 1.80-2.00 zł za 10 minut, 2.10-2.30 za 25 minut, i jakieś 3.00 zł za 40/50 minut). Mogłyby też pojawić się bilety 48 godzinne, 72 godzinne i tygodniowe. Wówczas i ja i MZK byłoby zadowolone. Ja bo nie musiałbym zbyt wiele chodzić, MZK ponieważ na mnie zarabia.

Co więcej – trzy ostatnie wymienione formy biletów byłyby także przydatne w momencie, kiedy odwiedzają mnie w wakacje znajomi. Dotychczas zostawali u mnie najczęściej na kilka dni. Zatem na pewno jeden z takich biletów bym im zakupił, albo zaproponował jego kupno. Przy obecnych cenach za usługi MZK raczej tak jak dotychczas korzystalibyśmy z taksówek lub po prostu przemieszczali się pieszo.

Myślę też, że sensownym rozwiązaniem byłoby wprowadzenie możliwości zakupu biletów wielomiesięcznych (dla studentów są przecież bilety kwartalne). Sam nawet wolałbym kupić bilet ważny przynajmniej dwa miesiące, niż co jakieś 30 dni odwiedzać należącą do MZK stację benzynową. Pod kątem zaś studentów zaocznych (choć nie tylko) można byłoby pomyśleć o wprowadzeniu biletów weekendowych (ważnych od piątku godz. 14.00 do północy w niedzielę).

Pozostając jeszcze przy temacie zróżnicowania form biletów nie ukrywam, że dziwi mnie brak w ofercie koszalińskiego przewoźnika tzw. biletów rodzinnych i grupowych. Zwłaszcza przy ambicjach miasta by stać się miejscem atrakcyjnym turystycznie.

Być może warto byłoby także pomyśleć o sezonowych biletach zintegrowanych, obejmujących przejazdy w danym dniu szynobusem łączącym Mielno z Koszalinem, przeprawę Koszałkiem i przejazdy autobusami MZK. Dla osób odpoczywających w Mielnie / Unieściu mogłaby to być atrakcyjna oferta. Zwłaszcza przy tworzących się w wakacje korkach na drodze łączącej obie miejscowości. 

Automaty biletowe i karty elektroniczne

Kiedy kupuję bilet miesięczny dostaję do ręki kawałek papieru o wymiarach ok. 5 cm na 7 cm z hologramem. Sprzedawca zaznacza na nim daty ważności (od – do), ja zaś wpisuję na bilecie numer swojej legitymacji (bez wpisanego numeru bilet jest nieważny). Dostaję także potwierdzenie dokonania transakcji. Niestety, jeżeli zgubię bilet, szansa na otrzymanie duplikatu nie istnieje. Nie są one bowiem ewidencjonowane w taki sposób, który taką procedurę by umożliwiał (a przynajmniej taką informację uzyskałem od sprzedawcy). W związku z tym po dwukrotnym już zgubieniu „poprzednika” obecnego biletu (tamten bilet był wielkości znaczka pocztowego), teraz staram się być bardzo uważny.

Rozwiązaniem tego typu sytuacji byłyby imienne karty elektroniczne. Podobne, lub takie same, jakie można spotkać w wielu innych aglomeracjach. Naprawdę ułatwiają one pasażerom życie. Szczególnie, gdy mogą je doładować w automatach biletowych wystawionych w dogodnych punktach miasta, najczęściej na przystankach.

Być może tego typu automaty powinny się też znaleźć w autobusach. Odciążyłoby to kierowców, pozwalając skupić im się na drodze, a nie na wydawaniu drobnych. 

Na zakończenie linia nocna i bezpłatna komunikacja miejska

Pamiętam triumf osób, które doprowadziły do ponownego uruchomienia linii nocnej w Koszalinie. Obecnie po tego typu kursach nie ma już nawet śladu. Okazały się nierentowne. Zastanawiam się na ile miało na to wpływ stosunkowo mało rozbudowane życie nocne Koszalina czy źle rozplanowana linia, na ile zaś dość wysoka cena biletu: 5.80 zł za bilet normalny. Przy założeniu bowiem, że taksówką będą wracały cztery osoby, to niezależnie, w którym miejscu Koszalina mieszkają, ich kurs nie powinien kwoty 23.20 zł przekroczyć. Mogą się nawet poodwozić. 

Być może od początku powinno się zresztą przyjąć, że tego typu autobus powinien kursować wyłącznie w piątkowe i sobotnie noce. I nie co godzinę, lecz na przykład dwa razy w ciągu nocy (np. o godz. 0.00 i 2.00). Wówczas trzy czy cztery autobusy rozwoziłyby pasażerów spod Rynku Staromiejskiego lub dworca PKP / PKS w wybrane miejsca Koszalina. Za cenę taką samą jak ta, która obowiązuje w komunikacji dziennej, lub niewiele wyższą. Ostatecznie planowane ożywienie centrum miasta wymaga pewnych działań / kosztów.

W dopiero co zakończonej kampanii wyborczej dużo uwagi poświęcano funkcjonowaniu komunikacji miejskiej w Koszalinie. Zwłaszcza za sprawą Stowarzyszenia Lepszy Koszalin oraz koszalińskiego Prawa i Sprawiedliwości. Oba te podmioty szły do wyborów z hasłem wprowadzenia darmowej komunikacji miejskiej. Ostatecznie, ze względu na zwycięstwo Platformy Obywatelskiej, projekt ten musi poczekać przynajmniej do kolejnych wyborów.

W moim odczuciu pomysł darmowych przejazdów, choć ciekawy, jest jednak chybiony. Z dwóch powodów. Po pierwsze jego wprowadzenie oznaczałoby konieczność przekazywania przedsiębiorstwu kolejnych milionów z budżetu miasta. Z budżetu, który i tak jest już poważnie obciążony.

Po drugie miejski przewoźnik powinien mieć w mojej opinii ekonomiczny bodziec wymuszający rozwój. Inaczej mówiąc bałbym się, że pełne sponsorowanie tego typ organizmu negatywnie wpłynie na jakość świadczonych przez niego usług. 

Kiedy piątek jest sobotą, czyli koszalińskie MZK

Podczas zeszłorocznych świąt Bożego Narodzenia, koszaliński transport miejski dość bezwzględnie mnie zaskoczył. Oto w okresie, w którym ludzie odwiedzają rodziny i znajomych, przewoźnik zawiesił swoją działalność (jak pamiętam od godz. 17.00 w dniu Wigilii, do godz. 14.00 drugiego dnia świąt). Pozostał mi zatem spacer, albo, w przypadku dłuższych dystansów, korzystanie z taksówki. Podobnie musiały zapewne uczynić osoby starsze, czy rodziny z dziećmi. Chyba, że osoby te posiadały samochód.

W tym roku sytuacja się powtórzyła. W związku z tym w przeciągu kilkunastu godzin przestoju pracy MZK musiałem wydać kilkadziesiąt złotych na taksówki. Sytuacja moim zdaniem nieco skandaliczna. Zwłaszcza, że posiadam bilet okresowy, którego cena nie uległa w tym miesiącu obniżeniu. A moim zdaniem powinna. Ostatecznie przecież przewoźnik przez cześć czasu, za który zapłaciłem, nie wykonywał swojej usługi.

Nie zabrałbym się jednak za pisanie tego tekstu (ostatecznie święta to okres wyjątkowy, a kierowcy i pracownicy MZK też mają swoje rodziny), gdyby nie pewne zdarzenie. Mianowicie wczoraj, czyli 2 stycznia spędziłem z pewną miłą, starszą panią jakieś 20 minut na przystanku w oczekiwaniu na autobus. Oczekiwaniu jak się okazało zupełnie bezsensownym.

Oboje spodziewaliśmy się bowiem, że skoro jest piątek, to zgodnie z rozkładem jazdy obowiązującym w dni powszednie autobus za chwilę przyjedzie (przed wyjściem z domu sprawdziłem godziny kursowania autobusów na stronie MZK, aby nie marznąc niepotrzebnie na przystanku). 

Po dziesięciu minutach oczekiwania (było już jakieś 6 minut po czasie, w którym autobus powinien się pojawić), dotarło do nas, że coś jest jednak nie tak. Zaczęliśmy zatem rozglądać się za jakimś ogłoszeniem o zmianach w zasadach kursowania autobusów. Niczego takiego na wiacie przystankowej nie znaleźliśmy. 

Skorzystałem zatem z Internetu w telefonie. Na rozkładzie linii nr 4 (9http://rj.mzk.koszalin.pl/rj/?linia=4&kierunek=A&przystanek=113), żadnej informacji o zmianach nie było. Na wszelki wypadek wszedłem jeszcze na stronę główną MZK (http://www.mzk.koszalin.pl/). I tam znalazłem komunikat, że dla większości linii Miejskiego Zakładu Komunikacji w Koszalinie piątek 2 stycznia 2015 roku jest… sobotą (poza autobusami linii nr 3 i 9, które w tym dniu kursowały jak w dni powszednie).

Nie pozostało mi zatem nic innego jak powiedzieć oburzonej pani do widzenia i powędrować w kierunku pętli autobusowej przy ul. Władysława IV. I tam, jak co miesiąc do kilku już lat, nabyć kolejny bilet okresowy MZK.(Z tego też powodu roszczę sobie prawo do oceny usług przewoźnika). 

Dwudziesto kilku minutowy spacer pozwolił mi zaoszczędzić 2.90 zł (1.01.2015 skończyła się ważność mojego biletu miesięcznego). Wolałbym jednak te pieniądze wydać na bilet (pomimo jego zbyt wysokiej ceny, o której to między innymi kwestii w kolejnym wpisie dotyczącym koszalińskiego MZK). Zwłaszcza, że aura do przechadzek nie zachęcała. 

Niestety zarząd MZK uniemożliwił mi poniesienie tego wydatku. Nie po raz pierwszy zresztą.